بیـــداد

گفت‌وگو با جمشید صفرزاده، نوازنده‌ی "تندر"، گروه شهناز در قونیه

bydad — Sat, 12 Dec 2009 17:47:18 GMT

به دعوت بنیاد بین‌المللی مولانا در ترکیه، محمدرضا شجریان پس از سی سال و این‌بار به همراه گروه شهناز، در مجموعه فرهنگی صدرالدین در قونیه، چهار شب کنسرت خواهد داشت. اولین اجرا شنبه، ۲۱ آذر (۱۲ دسامبر) خواهد بود.

گروه شهناز با همکاری محمدرضا شجریان و مجید درخشانی تشکیل شده است. از جمله اجراهای این گروه‌، می‌توان به تور اروپایی‌ای اشاره کرد که در ماه سپتامبر در بیش از ۱۰ کشور برگزار شد. بنیاد بین‌المللی مولانا، امسال از استاد شجریان دعوت کرده است، در مراسم بزرگداشت مولانا حضور یابد؛ مراسمی که هر ساله برگزار می‌شود و غالبا شهرام ناظری در آن به اجرای برنامه می‌پرداخته است. محمدرضا شجریان پس از سی سال و این‌بار به همراه گروه شهناز در قونیه کنسرت خواهد داشت. جمشید صفرزاده، دانش‌آموخته‌ی موسیقی و از اعضای گروه شهناز، در این اجرا با ساز "تندر"‌، از سازهای جدید ساخته‌ی استاد شجریان، گروه را همراهی می‌کند. او در گفت‌وگویی با دویچه وله، از جزییات کنسرت و ویژگی‌های ساز تندر و همچنین از وضعیت فعلی موسیقی در بین جوانان و استقبال آن‌ها از کنسرت‌های موسیقی سنتی سخن می‌گوید.

دویچه وله: آقای صفرزاده، شما نوازنده‌ی بم‌ساز "تندر"، از سازهای جدید ساخته‌ی استاد شجریان هستید. ۲۱ آذر کنسرت گروه شهناز به همراه استاد شجریان در قونیه است. لطفا در مورد این اجرا و قطعاتی که اجرا می‌شود، توضیح دهید.

جمشید صفرزاده: ۲۱، ۲۲، ۲۴ و ۲۵ آذر، چهار شب در قونیه اجرا داریم. کارهایی که اجرا می‌کنیم شامل دو پارت است. یک پارت شور است، با نام "مرغ خوش‌خوان" و پارت دیگر همایون است که سی‌دی آن با نام "رندان مست" به بازار عرضه شده است. در انتهای پارت شور ما "در خیال" را اجرا خواهیم کرد با آهنگسازی استاد مجید درخشانی و به خوانندگی آقای شجریان که در خاطر همه هست و کاری به یادماندنی است. در انتهای پارت شور به بیات ترک خواهیم رفت و پارت شورمان با تصنیف "در خیال" تمام خواهد شد. در کنسرت قونیه کارهای جدیدی را که داریم و ضبط کرده‌ایم اجرا نمی‌کنیم. چون این کارها به دلیل شرایطی که در ایران بوجود آمد، هنوز در تهران اجرا نشده است، به همین دلیل ما کارهای قدیمی شور و همایون را اجرا خواهیم کرد.

نکته‌ای که در رابطه با همین اجرا در قونیه جالب توجه است، این است که شما نوازنده‌ی یکی از سازهای جدید استاد شجریان هستید با نام تندر که این ساز برای اولین بار در ارکستر استاد درخشانی استفاده می‌شود، چون در تور اروپایی استاد شجریان هم نبود. به عنوان اولین نوازنده‌ی ساز تندر، در رابطه با این ساز و ویژگی‌های خاصی که دارد توضیح دهید؟

البته ما اجرای دیگری هم در تهران داشتیم که برای بزرگداشت استاد مشکاتیان در فرهنگستان هنر برگزار شد که یکبار این ساز با همراه گروه شهناز به خوانندگی استاد شجریان به روی صحنه رفت. اما در مورد اینکه در این اجرا از این ساز اجرا می‌شود، باید بگویم این ساز قابلیت‌های خیلی زیادی را دارد و در نتیجه بم ارکستر را خیلی تقویت می‌کند و محدوده‌ی باس ارکستر خیلی قوی‌تر می‌شود. و اینکه این ساز از چهار محدوده یا چهار پوزیسیون تشکیل شده است و هر پوزیسیون ۱۴ خرک دارد. استاد شجریان با گذاشتن نمد در پوزیسیون چهار (از سمت راست، اولین پوزیسیون) باعث شدند که یک صدای پیتسی کاتو، (Pizzicato / صدای خف یا گرفته) بوجود آید. یعنی بدون اینکه با دست ساز یا سیم‌ها را بگیریم و خفه کنیم، همین طوری وقتی شما با آن می‌زنید، صدای پیتسی کاتو می‌دهد. از آن طرف پوزیسیون یک آن که صدای خیلی بمی دارد و پوزیسیون دو محدوده‌ی صدای میانی است و پوزیسیون سه که پشت خرک می‌شود، به طبع نسبت به محدوده‌های دیگر صدای زیرتری دارد.

استاد شجریان بعد از نزدیک به سی سال در قونیه و در بزرگداشت مولانا اجرا دارند. فکر می‌کنید که استقبال از این کنسرت چطور باشد؟

خیلی زیاد خواهد بود. ما شنیده‌ایم که خیلی‌ها اصلاً می‌خواهند از تهران، از ایران برای دیدن این کنسرت اقدام کنند و همین الان هم اقدام شده است. چون سایت دل‌آواز از همین چند روز پیش شروع کرد به فروش بلیط از تهران و تا الان خیلی فروش داشته است که غیر از این از کشورهای دیگر هم حتما خواهند آمد. استاد شجریان چهره‌ی مختص به ایرانیان نیست، بلکه فکر می‌کنم چهره‌ای آشنا برای خیلی از مردم دنیا هستند.

به فعالیت‌های هنری شما بپردازیم. در دو گروهی که استاد درخشانی تأسیس کردند، "خورشید" و "ماه"، شما هم فعالیت دارید. ازاجراهای این گروه بگویید. ظاهراً گروه خورشید اجرایی خواهد داشت؟

گروه خورشید خیلی گروه فعالی بود و کارهای زیادی کرد و موقعی هم که شروع به کار کرد، اسم این گروه خیلی پیچید. منتهی از زمانی که آقای درخشانی مسئولیت گروه شهناز با خوانندگی استاد شجریان را پذیرفتند، مسئولیت سنگینی بود و سرشان خیلی شلوغ شد و درگیری ایشان بیشتر مختص به گروه شهناز شد. به خاطر همین یک مقداری گروه خورشید کم کارتر شد. ولی این به این معنا نیست که کلاً گروه خورشید کار نکند. گروه خورشید الان چند کار آماده دارد که یکی کار ماهور است که استاد درخشانی ساخته‌اند و یک کار دیگری هم هست که کار همایون است که آقای حسن‌پور، از نوازندگان تار آن را آهنگسازی کرده‌اند. طبق برنامه‌ریزیی که ما کرده‌ایم برای اسفند ماه، سه شب در تالار وحدت اجرا خواهیم داشت.

آقای صفرزاده، شما گروهی هم داشتید با نام "مضراب" که حتی در یکی از اجراهای‌تان استاد درخشانی به صورت افتخاری شرکت کردند. اجرایی در کاخ نیاوران داشتید. فعالیت این گروه هم مدتی است کم شده است . برنامه‌های این گروه چیست؟ شما خودتان از تأسیس‌کنندگان این گروه بودید!

ما قطعات این گروه را ضبط کرده‌ایم. این‌بار نوازنده‌ی میهمان ما آقای مسعود شعاری، نوازنده‌ی سه تار‌‌، هستند. ضبط این کار انجام شده و میکس‌آن هم درحال انجام است. در حال رایزنی‌هایی هستیم که یک خواننده‌ی مطرح بیاید و روی این کار بخواند که من فعلا اسمی نمی‌برم. یک گروه دیگری هم هست که من دارم با این گروه کار می‌کنم. اتفاقاً همین امروز ما ضبط داشتیم. این گروه گروه "سور" است و نوازنده‌های خیلی خوبی دارد. آهنگسازش آقای مولانیان نوازنده‌ی تار است و روی شعرهای مولانا، یعنی با محوریت شعرهای مولانا تصنیف کار کرده است. خواننده‌ی این گروه آقای پوریا اخواص هستند. این کار، کار خیلی خوبی است. من فکر می‌کنم تا دو ماه دیگر سی دی آن به بازار بیاید و به دستتان برسد.

آقای صفرزاده، شما نوازنده‌ی جوانی هستید و با استاد شجریان هم کار می‌کنید. در عین حال فارغ‌التحصیل رشته‌ی موسیقی و مشغول تدریس ساز سنتور نیز هستید. با توجه به وضعیت موسیقی سنتی در ایران، استقبال جوانان از این نوع موسیقی و بخصوص ساز سنتور در حال حاضر چگونه است؟

جوان‌ها موسیقی ایران را دوست دارند، نه این که دوست نداشته باشند. منتهی باید زمینه‌ای فراهم شود که جوان‌ها هم کمی به این سمت کشیده شوند. این صحبتی است که من همه جا می‌کنم. الان می‌توانم بگویم ۹۰ درصد ایرانی‌ها در خانه‌‌های‌شان ماهواره دارند. شما وقتی ماهواره را روشن می‌کنید، تمام کانال‌ها سازهای غربی را نشان می‌دهند، سازهایی مثل گیتار یا سازهای دیگر. اما در ایران که باید خود صدا و سیما اشاعه‌ی فرهنگ کند و شکل سازهای ایرانی را نشان دهد، وقتی نوازنده‌ای ساز می‌زند، جلوی ساز را می‌پوشاند، چون اعتقاد دارند، به فرض، حرام است. خود این به تنهایی تبلیغ منفی است. منتهی با این حال خیلی دوست دارم شما فضای کنسرت‌های ایرانی و همین فضای کنسرت آقای شجریان را ببینید، که جوان‌ها با چه اشتیاقی می‌آیند و در صف‌های طولانی می‌ایستند تا برای شرکت در این کنسرت بلیط تهیه کنند. البته من فکر می‌کنم، با یکسری اتفاقاتی هم که افتاد، فضای موسیقی سنتی در حال حاضر دارد بهتر می‌شود.

مصاحبه‌گر: کاوه بهرامی ، تحریریه: بابک بهمنش (منبع دویچه وله)

وداع جانسوز با دومین استاد بی نظیر سنتور در سالجاری

bydad — Wed, 09 Dec 2009 12:00:18 GMT

بگذار تا بگريم چون ابر در بهاران كز سنگ گريه خيزد روز وداع ياران

فرامرز پایور استاد اسطوره ای موسیقی ایرانی و نوازنده برجسته سنتور ساعتی پیش درگذشت. به گزارش خبرنگار مهر لحظاتی پیش پزشک معالج استاد پایور در یکی از بیمارستانهای تهران با اندوه فراوان درگذشت این استاد را تائید کرد. استاد فرامرز پایور حدود یازده سال پیش دچار سکته مغزی شد واز همان زمان کلیه فعالیتهای هنری وی متوقف شده و در منزل به سر می برد.

فرامرز پایور در ۲۱ بهمن سال ۱۳۱۱ در تهران به دنیا آمد. پدرش هنرمند نقاش و استاد زبان فرانسه در دانشگاه تهران و پدربزرگش مصورالدوله، نقاش چیره‌دست دوره قاجار بود که با نواختن ویولن، سنتور و سه‌تار آشنایی داشت. پایورآموزش موسیقی را نزد استاد ابوالحسن صبا آغاز کرد و همچنین از محضر استادانی چون عبدالله دوامی و نورعلی برومند بهره برد. فرامرز پایور یکی از برجسته‌ترین شاگردان استاد صبا بود و تا سال ۱۳۳۶ که استاد صبا درگذشت از آموزشهای وی بهره برد. وی از سال ۱۳۳۳ فعالیت خود را در وزارت فرهنگ و هنر وقت و از سال ۱۳۳۷ تدریس سنتور را در هنرستان عالی موسیقی ملی آغاز کرد. زنده یاد پایور به عنوان آهنگسازی تحصیل کرده که در نوازندگی سنتور به سبک و شیوه خاص خودش دستیافته بود هارمونی و کمپوزیسیون را در کلاس استاد بزرگ آن زمان، امانوئل ملیک اصلانیان آموخت. در سال ۱۳۴۱ برای ادامه تحصیلات کلاسیک از طرف وزارت فرهنگ و هنر به انگلستان فرستاده شد.

از دانشگاه کمبریج در زبان و ادبیات انگلیسی دانشنامه گرفت و در تمام این سالها تلاش فراوانی در جهت معرفی موسیقی ایرانی و سنتور به محافل علمی و هنری دنیا داشت. فرامرز پایور در بیش از نیم قرن فعالیت حرفه ای خود صدها اثرمکتوب و صوتی منتشر وصدها برنامه صحنه ای در ایران و اکثر نقاط جهان اجرا کرد که همگی در اعتلا و ارتقاء کیفی موسیقی ایرانی تاثیرات فراوانی برجای گذاشت. در سال 1386 و در آخرین تجلیلی که خانه موسیقی از وی کرد خواهر ایشان تندیس و لوح تقدیر را از طرف وی دریافت کرد. خبرگزاری مهر ضایعه درگذشت این هنرمند تاثیرگذار را به جامعه فرهنگی و هنری کشور و به خانواده آن مرحوم تسلیت می گوید. مراسم تشییع و خاکسپاری زنده یادفرامرز پایور در خبرهای بعدی اعلام می شود.

----------------------------------

استاد محمد رضا شجریان :چه مصیبتی از این غمناکتر که بزرگ مرد موسیقی ایران را از دست دادیم.

محمدرضا شجریان با بیان این مطلب و با اظهار تاسف شدید از درگذشت استاد پایور به خبرنگار مهر گفت: دریغا که ما این بزرگ مرد تاریخ موسیقی ایران را از دست دادیم و من به قدری متاثر هستم که فعلا نمی توانم از از ویژگی های و بزرگی های این مرد سخنی بگویم.

این استاد ‌آواز در ادامه افزود:متاسفانه من در مراسم تشییع پیکر زنده یاد استاد پایور نیستم چرا که فردا برای اجرای کنسرت در قونیه عازم ترکیه هستیم اما دلم اینجاست و امیدوارم دوستان در مراسم تشییع و خاکسپاری این مرد بزرگ به نحو شایسته ای ادای دین کنند .

رئیس رسانه غیر ملی : موسیقی باید کاهش یابد و ساماندهی شود!!

bydad — Tue, 01 Dec 2009 20:24:42 GMT

در رسانه حجم موسیقی باید کم شود .این گفته رییس رسانه منحوس غیر ملی در چهاردهمین نشست سراسری افق رسانه با موضوع جنگ نرم بود که امروز صبح(سه شنبه دهم آذر) بیان گردید. این مورد ضمن ارائه از سوی رئیس این رسانه با توضیحاتی نیز همراه بود. وی با بیان اینكه عمده ملاحظات و مطالبات رهبری و نگرانی‌هایی كه برایشان ایجاد می‌شود در حوزه سلبی است تصریح كرد: من امروز از شما می‌خواهم كه در حوزه تولید از امروز باید تحولات بسیاری در روش‌های نظارتی خود با كمك بخش نظارت سازمان ایجاد كنید. نمی‌خواهم بگویم فیلترینگ كنید بلكه مراقب باشید تا اتفاق نادرستی نیفتد، حساسیت‌ها روی عملكرد صدا و سیما فوق‌العاده است چون میلیون‌ها نفر از آن مطلب خط می‌گیرند و مسائلی كه با شرع و انقلاب فاصله دارد نباید به هیچ وجه از آنتن پخش شود.

ضرغامی اظهار داشت: اولین مورد موسیقی است بنظر می‌رسد حجم موسیقی در همه برنامه‌ها زیاد است و باید كم شود، همین الان برنامه‌های گفتگو محوری داریم كه موسیقی‌های نابهنجاری از آنها شنیده می‌شود در حالیكه حتی برخی از فیلم‌های اكشن غربی نیز موسیقی‌های بسیار فاخری دارند و همه آن آرامش است من نمی‌گویم مانند آنها باشیم بلكه باید از آنها درس بگیریم و از نكات مثبت‌شان استفاده كنیم.پس كاهش و پالایش موسیقی را در دستور كار قرار دهیم.

دوستان در حوزه موسیقی تمام نیازهای شبكه‌ها را می‌سازند و برای سیما نیز تصویر‌سازی مناسب می‌كنند و كارهای ارزشمندی می‌سازند در حال حاضر حوزه موسیقی ما خیلی خوب كار كرده است و شما باید در انتخاب موسیقی مراقبت بسیاری داشته باشید بویژه در مراكز استانی، به تازگی نیز 200 كلیپ خوب به مراكز استان‌ها ارائه شده و اگر قرار باشد انتخاب صحیح صورت بگیرد اولویت با تولیدات مركز موسیقی است.
وی با بیان اینكه ما دستمان بسته نیست و همه باید كار كنیم تا تولیدات جذابی داشته باشیم گفت: شما دست‌تان در تولید برنامه‌ها باز است و در این حوزه باید نوآوری كنیم شجاعت و ریسك‌پذیری نیز پیش‌نیاز تحولات بنیادی است كه ما به دنبال آن هستیم البته ما نسبت به سال‌های قبل در عرصه موسیقی خیلی بهتر شده‌ایم اما باید طوری كار كنیم كه كسی نگوید خلاف شرع است و ما بتوانیم از عملكرد خود دفاع كنیم.(متن اصلی برگرفته از خبرگزاری فارس)

ایرانیان، به استاد شجریان رای دهید

bydad — Fri, 20 Nov 2009 20:42:18 GMT

در انتخاب بهترین صدای تاریخ از بین ۵۰ خواننده مشهور جهان به استاد آواز ایران استاد شجریان رای دهید. این انتخاب باعث سرافرازی موسیقی ملی ایران در دنیا خواهد شد. کافیست در این سایت روی علامت مثبت عکس استاد ، کلیک کرده و بعد از گذاشتن کامنت گزینه all done را کلیک کنید . البته اگر قصد انتخاب خواننده دیگری را ندارید.ضمنا برای ثبت رای، حتما باید به پنج نفر رای بدهید.

برای هر خواننده ۳۰ ثانیه از صدایش را بمنظور آشنایی گذاشته‌اند. متاسفانه انتخاب نمونه برای شجریان نامناسب انجام شده است، چون یک بخش معمولی از مثنوی‌خوانی است که نه جزء کارهای شاخص اوست و نه قدرت و دامنهٔ اکتاوی صدایش را نشان می‌دهد . زیرا برای افرادی که به موسیقی ملی ایرن آشنایی چندانی ندارند وسعت صدا در انتخاب خواننده تاثیر گذار است .

انتقاد جمعی از هنرمندان موسیقی ایران از وزارت ارشاد

bydad — Wed, 18 Nov 2009 19:58:18 GMT

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حامی نه، مخالف و مانع جدّی موسیقی!

   در حالی که موسیقی در ایران، هزار و یک نهاد تصمیم گیرنده و مانع داردوزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حامی نه، مخالف و مانع جدّی موسیقی!در حالی که در کشورها و ممالک دیگر، اجرای موسیقی از سوی هنرمندان، برای آن کشور و دولتش، افتخار و به عنوان فرصتی برای ارایه استعداد و توانایی های یک هنرمند و نشان دادن فرهنگ و هنر آن منطقه به حساب می آید، در ایران غیر از نهادها و گروه ها و افراد مختلفی که به عنوان مانع و مخالف موسیقی شمرده می شوند، مهم ترین عامل جلوگیری از رشد و شکوفایی این هنر را در مملکت مان وزارتی باید بدانیم که وظیفه اش مثلاً حمایت از هنر و هنرمند است! این در حالی است که این وزارت، باید حامی اصلی هنر باشد و نه مانع جدی آن! این وزارت نامش فرهنگ و ارشاد اسلامی است که صدور یک مجوز را برای یک هنرمند موسيقي، افتخار و جزو بیلان کاری خود می داند! البته برای خودشان و همگان روشن است که این امر، وظیفه این نهاد است و طبیعی است که مثلاً به اختیارات وزارت بهداشت و یا وزارت جهاد کشاورزی و امثالهم ربطی ندارد که فرض کنیم آنها باید برای یک کنسرت، مجوز بدهند و حالا وزارت ارشاد اسلامی – می گوییم ارشاد اسلامی، چون فرهنگش فعلاً برای نام آن مصداقی ندارد! – می خواهد شق القمر کند و مجوزی از طرف يك نهاد ديگر برای یک اجرای موسیقی صادر نماید! حال آن که این وزارت محترم بايد بداند و آگاه باشد كه نباید به دادن مجوز افتخار کند، باید به این مسأله افتخار کند که هنرمندان ایران، همین قانون ناتمام را هم ملاک می دانند و می آیند مجوز می گیرند تا هنر خود را در معرض دید و قضاوت عموم بگذارند. از این مسأله که بگذریم، وزارت ارشاد اسلامی غير از هنرمندان موسيقي، برای حافظ و سعدی و مولانا هم تصمیم می گیرد! این بزرگان، برای هر کشوری یک مدال زرین افتخار محسوب می شوند و نه تنها ایرانیان، بلکه تمام ادبا و مردم جهان به این شاعران و ادبیان احترام می گذارند، حال آن که آقا و خانم به اصطلاح کارشناس برای موسیقیدان انتخاب می کند که شما حق داری این غزل حافظ را بخوانی یا نه! تازه شعرهای آنان را اصلاح هم می کند!
     این مسأله مضحکی است که اتفاق افتادنش در قرن بیست و یکم در یک مملکت، نشان از ضعف فرهنگی و هنري و فکری مسؤولان مرتبط آن و کوته نگری دسته اي است كه با هنر و هنرمند و به خصوص موسيقي مخالف اند. از سوی دیگر برای گرفتن مجوز کنسرت، یک جزوه کامل به شما می دهند که بفرمایید پر کنید، نام جد اندر جد شما را می پرسند و می خواهند که در برگه بنویسید تا بلکه در یک شب، کنسرتی بتوانید برگزار کنید، در حالی که برای هر آدم عاقلی واضح و مشخص است که معمولاً جز یکی دو گروه، پدر و مادر بقیه هنرمندان موسیقی نقشی در اجرای کنسرت های او ندارند! اگر مرده باشند که نوشتن و ننوشتن اسم شان فرقی ندارد و اگر هم زنده باشند که شاید بیایند در سالن اجرا، دستی برای او بزنند و بروند که اگر چون دست می زنند، باید اسم شان در آن جزوه کذایی کسب مجوز کنسرت باید درج شود، پس اسم همه حضاری که برای یک هنرمند دست می زنند، باید در آن برگه ها بیاید! البته به نکته عجیب ديگري نيز در اینجا باید اشاره نماییم که در کل اصلاً هنرمندان موسیقی نمی دانند خانه موسیقی چیست و چه نقشی در موسیقی مملکت دارد، دفتر موسیقی چه کار دارد، انجمن موسیقی وظیفه اش چیست، اما به نیکی می دانند همه اینها جز اسم، چیز بیشتری نیستند و دیگر نهادها هستند که تصمیم گیرنده و در واقع مانع اجرای با آرامش و بدون دغدغه موسیقی در ایران هستند که با کمک « وزارت ارشاد اسلامی »، این صفت مانع بودن را به خوبی و تمام و کمال اجرا می کنند! بدانید و آگاه باشید در مملکتی که هنر و هنرمندش و به خصوص هنرمند موسیقی و موسیقیش برای یک اجرای ساده تا این حد مشکل داشته باشد، آن مملکت حتماً یک جای کارش حسابی لنگ می زند! خب، دوستان گرامی! عزیزان ما! حداقل اگر کمکی به هنرمند نمی کنید، باعث شر نشوید و این توانایی را از او نگیرید که حتی برای ارایه هنرش هم در مملکت خودش عاجز باشد و برای یک ساعت اجرا، هفت خوان که چه عرض کنیم، صد خوان را بخواهد بگذارد. آخر هنرمند مملکت باید برود تأیید صلاحیت بشود تا بتواند کار اجرا کند؟! آخر این مسأله باعث خجالت و شرم آور نیست؟ اصلاً چه کسی می خواهد صلاحیت او را تأیید کند؟
    اگر هنرمندی صلاحیت ندارد که بیخود، به او مجوز انتشار اثر صوتی و تصویری داده اند و اگر هم دارد که دیگر نیازی نیست که فردی که از هنر به اندازه پشیزی نمی داند، بخواهد صلاحیت او را تأیید کند! مگر این اندیشه و ذهنیت در بین آنهایی که باید از حداقل انديشه و تفکر در كار و زندگي خود برخوردار باشند، وجود ندارد که ذره ای با خودشان بیاندیشند که چرا این همه هنرمند ایرانی در خارج از کشور برنامه اجرا می کنند و حاضر نیستند حتی یک ثانیه هم در ایران برنامه داشته باشند؟ واقعاً جوابش را نمی دانند یا خود را به خواب زده اند؟ اما ما جوابش را به شما خواهیم داد: مشکل آنان مردم نیستند. مشکل آنان ایران نیست. آنان عاشق ايران و عاشق ايراني اند. آب و خاك وطن را با تمام اين كره خاكي عوض نمي كنند، امّا مشکل اصلی آنان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که خود را به خواب زده است و همين طور مشکل شان، دیگر گروه ها و نهادهای پنهانی است که به دلیل کوته فکریشان، لذت درک و وجود نعمت و موهبت الهی موسیقی از سوي خداوند متعال به آنان عطا نشده است.
   البته باز هم می گوییم اگر کسی چیزی نداند، می شود توجیهی برایش پیدا کرد، اما اگر کسی خودش را به نادانی بزند، آن وقت دیگر فریاد وامصیبتا باید سر داد! مشکل هنرمند ایرانی هم همین است که گرفتار کسانی شده است که خود را به نادانی زده اند. ایران و ایرانی با هنر و فرهنگش زنده است، آن وقت عده ای بی هنر باید صلاحیت موسیقیدان را تأیید کنند که نه می دانند ساز چیست، نه می دانند آواز چیست، نه می دانند شعر چیست، نه می دانند حافظ و سعدی کیست و در یک کلام هیچ چیز از فرهنگ و هنر و ادب نمی دانند و متأسفانه با آنها کاری هم نمی توان کرد، چون سطح تفکرشان به همین جا ختم می شود و متأسفانه همین ها هم هستند که برای چهار نفر هنرمند فهیم تصمیم گیرنده شده اند و برای او تعیین تکلیف هم می کنند! موسیقیدان به آقا و خانم ایکس باید تعهد بدهد که کارش جز آن چیزی که به عنوان لوح فشرده تصویری ارایه می دهد، نباشد! شعرش همان باشد. روی صحنه حرکت اضافی نکند! نفس زیادی نکشد! نمی دانیم این همه ترس و محافظه کاری برای چیست؛ واقعاً نمی دانیم. معنی این همه ترس را نفهمیده ایم واقعاً. خودتان بگوييد تا ما بدانيم. همه دنيا كنسرت برگزار مي كنند كه در هر شب، 20 تا 30 هزار نفر آدم مي روند اين كنسرت را مي بينند، آن وقت در اينجا براي يك كنسرت كه هر شب در نهايت 4000 نفر آن را ببينند مي توانند – آن هم تنها در تهران و نه جاهاي ديگر!- ، بايد اينجا و آنجا اعلام و اعمال نظر كنند كه مي شود يا نمي شود، چون از تجمع چند علاقمند براي ديدن يك برنامه موسيقي، ترس و واهمه وجود دارد! اگر آن كشورها آن گونه كه ما مي گوييم، با ملت شان روراست نيستند و به زعم ما، هزاران مشكل دارند و بايد مديريت شان كنيم، پس چرا آنها نمي ترسند كه آن همه جمعيت بروند كه در يك شب كنسرت موسيقي ببينند و نيازي به تأييد نظر هزار اداره و رييس و مرئوس ديده نمي شود و اگر دولت ما خيلي خوب است و داعيه مديريت جهان را دارد، پس چرا حتي براي يك كنسرت كوچك هم فرمانداري و اماكن و امثالهم هم بايد اعمال نظر بي دليل و غير منطقي كنند كه بشود يا نشود! برادران عزيز! اين ملّت را اگر بزرگ مي ناميد كه بايد بدانيد خودش همه خوب و بدش را بهتر از همه كس مي داند و اگر هم شعار مي دهيد كه ديگر ما را با شما هيچ صحبتي نيست. هنرمندان بزرگ و پیشسکوت و به نام ما خود اصل مجوز هستند و هنرمندان جوان تر هم مایه افتخار. مگر اینان جز از سر علاقه و اشتیاق است كه مي خواهند برنامه اي اجرا كنند؟ جز براي دل خودشان است؟ واقعاً دیگر باید این داستان مجوز و پر کردن جزوه نامه مضحک دفتر موسیقی به پایان برسد. اگر وزارت ارشاد اسلامی مسیرش را اصلاح کند و متکی بر تفکر هنرمند باشد، آن وقت می تواند امیدوار باشد که هنرمندان، این نهاد را ضامن هنر و حامی هنرمند و به راه راست برگشته درنظر بگیرند!
واقعیت آن است که این مطلب در پی سال ها بی حرمتی به موسیقی و بوروکراسی های بی مورد برای صدور مجوز به خصوص در دولت نهم – که ضعیف ترین و بی برنامه ترین دولت بعد از انقلاب، از لحاظ توجه به مسایل فرهنگی و هنری بود.- به رشته نگارش درآمده است. اما برای دولت تازه روی کار آمده دهم و وزارت ارشاد اسلامی آن، راه های جلب رضایت هنرمندان و خاموش کردن آتش نارضایتی شدید آنان زیاد است، اما ساده ترین راه ها را در حوزه صدور مجوز برنامه های موسیقی معرفی کنیم، خواه پند گیرید و خواه، ملال. واقعیت عینی در کشور آن است که حتی یک هنرمند اهل دل و فهیم از وزارت مثلاً حامي فرهنگ و هنر دولت راضی نیست، مگر آنانی که خود را به خواب زده باشند که تعدادشان به اندازه انگشتان دو دست هم نیست:
     1. نخستین طرح رضایتمندی موسیقیدانان جهت اجرای برنامه بدین صورت ارایه می شود که تالارها به بخش خصوصی سپرده شوند. هر تالار، شورای تخصصی موسیقی مخصوص به خود – به معنای واقعی- داشته باشد. هر گروه یا فرد شكل كلّي اجرای برنامه اش را به شورا بدهد و در نهایت بین سه روز تا یک هفته مجوز اجرا در زمانی که آن تالار امکان برگزاری برایش دارد، صادر شود. تنها در صورتی حق ندادن مجوز برای شورا محفوظ خواهد بود که به لحاظ کیفی و فنّی مشکلی وجود داشته باشد، نه این که فلان شعر حافظ باید خوانده شود یا نباید! در كل رد اجرا در اين طرح بي معني است و فقط با ذکر دلایل كه به صورت کتبی باید اعلام شود، رد اوليه معني پيدا مي كند و بايد اعلام شود كه در صورتی مجوز اجراي موسيقي صادر می شود که سطح کیفی و فنّی کار به صورت اعلام شده تصحیح شود، البته فقط سطح كيفي!
   2 . دومین طرح به استانی شدن مجوزها با کمترین طی زمان – همان سه روز تا یک هفته- برمی گردد. اما روند کسب مجوز درست به سادگی طرح نخست است كه فكر مي كنيم ديگر نيازي به توضيح نيست. اگر قرار باشد اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی یک استان، مجوز موسیقی صادر نکند، پس دیگر کارشناس موسیقی به چه درد آن اداره می خورد؟! هرچند خیلی از مدیران به ظاهر فرهنگی و هنری ما همین یک کارشناس موسیقی را هم زیادی می دانند و اصلاً موسیقی را! در مجموع بي معني است كه هر كسي براي هر اجرايي تقاضانامه اش براي تأييد حتماً از طريق وزارت ارشاد اسلامي بگذرد!
    3. در طرح نخست، هزینه های تالارها اگر خصوصی باشد، باید برمبنای 10% درآمد و نه فروش، محاسبه گردد و در طرح دوم و برای تالارهای دولتی هم اصلاً نباید پولی گرفته شود و یا در نهایت همان طرح 10% فروش را باید برای این مورد هم اجراکرد.
   4. داستان مجوز گرفتن و تأیید اماکن و فرمانداری و شهرداری ها هم در بخش مجوز موسیقی باید پایان بگیرد. دليلي ندارد که موسیقیدان برای اجرای یک موسیقی از هزار اداره و نهاد که هر کدام هم ماشاا... در این رابطه تصمیم گیرنده هستند، سراغ این نهادهایی برود که کمترین ذهن و فکر هنری در آن وجود ندارد و اصلاً هیچ ربطی هم به هنر ندارند. به كدام دليل است كه که نهادهای بی ربط به هنر بايد برای هنرمند تصمیم گیری کنند؟ این مسأله معنی اش یعنی «آقا و خانم هنرمند! به شما بی اعتمادیم!» پاسخ آنان هم اين است: «آقاي فرماندار و شهردار و اماكن و فلان و بهمان و اول از همه وزارت محترم مربوطه، ما به شما بسيار بي اعتمادتريم!» شک نکنید این تفکر نه تنها باعث دلزدگی، بلکه سبب ضدّیت خواهد شد – يا شده است!- و نتیجه اش خوشایند نخواهد بود.
    5. بلیت مهمان در هر اجراي موسيقي هم برای خود واقعاً داستانی دارد! بلیت مهان واقعاً چه معنی دارد؟ باج گیری است؟ وظیفه تهيه كننده است؟ مالیات است؟ به خدا باز هم یادآوری می کنیم که دادن مجوز کنسرت و برنامه های موسیقی وظیفه است، نه افتخار!
   6. مالیاتی که در برخی از شهرها از برگزار کننده کنسرت طلب می شود، درست یادآور داستان کیوان در برنامه شب های برره است! هر چند همین الان هم فرهنگ و هنر مملکت داستان برره را به درستی به ذهن می آورد! به هر حال انگار همه دوست دارند هنرمند موسیقی را به صلابه بکشند و او را زجر دهند.
    خطاب به وزیر جدید و محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی عرض می کنیم که شما باید در بحث مجوزهای هنری طرح نو دراندازید که جز این اگر باشد، مسیر کج دولت قبلی را در عرصه فرهنگ و هنر باز هم ادامه داده اید و آن وقت دیگر از هیچ هنرمندی کمترین توقعی نباید داشته باشید و در واقع این راه، به ناکجاآباد ختم خواهد شد. واقعاً چرا تلاش نمي كنيد كه هنرمندان را راضي نگه داريد؟ همه هنرمندان راستين از آن وزارت ناراضي اند و البته اين همه هم كه مي گوييم، از سوي ممالك استكباري حمايت نمي شوند كه بخواهيد اين نارضايتي را بلافاصله به آنان ربط دهيد! افتخار شما باید این باشد که هنرمندی برود در خارج از کشور و باعث اعتلای هنر مملکت و معرفی آن به دیگر مردمان باشد. واقعاً معنی این همه دست اندازی در کار اجرای موسیقی را نمی دانیم. در دولت قبل که به بهانه کار کیفی، مخالفت جدی خود را با اجرای موسیقی پوشش می دانند. مخالفت با موسیقی در قرن بیست و یکم! معنیش را می دانید؟ يعني بي هنري، بي فرهنگي، بي خردي! جناب حسینی، وزير محترم فرهنگ و ارشاد اسلامي! از آن مسیر ناثواب ناشايست ديگراني كه خود بهتر از ما آنها را مي شناسيد، در مخالفت با موسيقي و سنگ اندازي براي هنرمندان فاصله بگیرید و نشان دهید که وظیفه حمایت از فرهنگ و هنر را به خوبی می شناسید و تنها ارشاد اسلامی نیستید، بلكه با مخالفان ناراست ناصادق موسيقي به مخالفت برمي خيزيد و براي رشد آن تلاش مي كنيد، كاري كه حداقل اگر شما شروعش را رقم بزنيد، در دل هنرمندان جاي خواهيد گرفت. شما اگر مي خواهيد ارشاد اسلامي باشيد، با اين افراد رويه ارشاد پيش بگيريد و نه با هنرمندان كه آنان خود همه را ارشاد مي كنند!اما خدمت گروه هایی که تکلیف حرام و حلال بودن موسیقی هنوز برایشان معلوم نیست، عرض می کنیم شما اصلاً تکلیفتان با خلقت خودتان معلوم نیست، چه رسد به موسیقی! مردمان فهیم و ژرف اندیش ایرانی، موسیقی را جزو مایه های عزت و سربلندی خود می دانند، حال اگر شما چیزی از
آن نمی فهمید، همان بهتر که در زمین فرو روید!

با آرزوی توجه به مسایل طرح شده
جمعی از هنرمندان موسیقی ایران

منبع : ART OF IRAN

احضار استاد شجریان توسط مراجع امنیتی به دلیل مصاحبه با صدای آمریکا

bydad — Mon, 16 Nov 2009 13:18:18 GMT

عصر ایران: وکیل محمدرضاشجریان از احضار این استاد آواز ایران خبر داد.ماموران امنیتی مستقر در فرودگاه او را برای گفتگو و ادای پاره ای از توضیحات به ساختمانی در خیابان جردن دعوت کردند و استاد شجریان نیز برای گفتگو در این محل حاضر شد و از مواضع همیشگی خود دفاع کرد .

محمد حسین آغاسی شب گذشته در گفتگو با تلویزیون صدای آمریکا با اشاره به اینکه شنبه هفته گذشته پس از بازگشت استاد شجریان به کشور ، ماموران امنیتی مستقر در فرودگاه او را برای گفتگو و ادای پاره ای از توضیحات به ساختمانی در خیابان جردن دعوت کرده اند ، افزود : استاد شجریان روز دوشنبه برای گفتگو در این محل حاضر شد و به مدت 2.5 ساعت گفتگویی بین او و مسئولان مربوطه انجام شد و استاد در آن گفتگو از مواضع همیشگی خود دفاع کرد . "

آغاسی با اشاره به اینکه گفتگوها به خوبی و خوشی به اتمام رسیده است ، افزود : " طبق قانون نمی توانم جزییات گفتگو را توضیح دهم اما یکی از مواردی که روی آن بحث شد مصاحبه اخیر استاد شجریان با صدای آمریکا بوده است . "

استاد شجریان در گفتگوی دو ماه گذشته خود با صدای آمریکا ، دیدگاه خود را درباره وقایع روی داده در کشور پس از انتخابات اخیر ریاست جمهوری ارایه کرده بود و انتقاداتی را درباره نحوه عملکرد دولت و نهادهای انتظامی در برخورد با معترضان به نتایج انتخابات اخیر ریاست جمهوری مطرح ساخته بود .

جایزه‌ای برای موسیقی؛ به یاد پرویز مشکاتیان

bydad — Sun, 15 Nov 2009 13:09:18 GMT

    محمد سریر، مدیر عامل خانه موسیقی از پایه‌گذاری جایزه ویژه‌ای به یاد پرویز مشکاتیان خبر داده است. به گفته آقای سریر، این جایزه در دو بخش نوازندگی سنتور و ساخت قطعات ضربی اهدا می‌شود و فراخوان آن به زودی منتشر خواهد شد.
    آقای سریر در باره علت راه‌اندازی این جایزه گفت:«میراث‌دار ارزش‌های ما جوانان هستند و حضور مشکاتیان در سال‌های شروع فعالیتش خستگی را از میان آنها برد و انگیزه‌های جدیدی را ایجاد کرد تا همگان یاد بگیرند چگونه ادامه دهند. در واقع ایده او نجات بخش بود و به همین دلیل خانه موسیقی ایران برای ایجاد زمینه تکثیر این ایده‌ها جایزه ویژه‌ای را به یاد پرویز مشکاتیان برگزار خواهد کرد».
   چهارشنبه شب گذشته نیز، اهالی موسیقی و هنر یاد پرویز مشکاتیان را گرامی داشتند.
   در مراسم یادبود و بزرگداشت پرویز مشکاتیان، محمدرضا شجریان به همراهی گروه شهناز به سرپرستی مجید درخشانی قطعه بلندی را به یاد استاد سنتورنوازی ایران اجرا کرد.
آقای شجریان در آغاز این مراسم گفت: «پرویز را از دست داده‌ایم ولی یادش برای ما جاودان است و با آن زندگی می‌کنیم و به عنوان یک فرد کوچک از خانواده موسیقی و خانه موسیقی از تمام شما که در سراسر ایران یادش را گرامی داشتید و با احترام او را بدرقه کردید سپاسگزارم و ما خانواده هنر تک تک شما مردم را سپاس می‌گوییم که هنر را می‌شناسید و هنرمند را قدر می‌دانید و به راستی که ما وامدار محبت‌های شما هستیم و سعی می‌کنیم تا بخشی از این وام را در برابر شما ادا کنیم.»
   در اين مراسم، اعضای سابق گروه عارف نيز، برخی از ساخته‌ها و قطعات پرويز مشکاتيان را اجرا کردند.(رادیو فردا)

گفتگو با مجید درخشانی درمورد کنسرت قونیه گروه شهناز

bydad — Thu, 12 Nov 2009 03:17:18 GMT

به دنبال دعوت «بنیاد مولانا»، استاد محمدرضا شجریان، همراه با گروه «شهناز»، به سرپرستی «مجید درخشانی» برای اولین بار در «قونیه» به اجرای برنامه می‌پردازند.در باره‌ی دعوتی که از گروه شهناز به این مراسم شده با «مجید درخشانی»، سرپرست و نوازنده‌ی «تار» گروه، گفت‌و گوی کوتاهی از سوی رادیو زمانه صورت گرفته است :

جناب درخشانی، ممکن است در مورد کنسرتی که قرار است توسط گروه شهناز در قونیه اجرا شود توضیحاتی بفرمایید؟

این کنسرت به دعوت بنیاد مولانا انجام می‌شود؛ در این کنسرت آواز استاد شجریان با همراهی گروه شهناز اجرا خواهد شد. این گروه اخیرا در اروپا هم اجرا داشت که در آن شانزده نوازنده‌ی جوان در آن حضور داشتند.

قرار است کنسرت در چه تاریخی و چند روز در قونیه برنامه داشته باشد؟

چهار شب برنامه داریم که از دوازده دسامبر تا هجدهم دسامبر ادامه خواهد داشت؛ البته چهار شب متوالی نخواهد بود، دو شب برنامه داریم، یک شب فاصله و سپس دو شب دیگر برنامه داریم.

قرار است چه قطعاتی در این کنسرت نواخته شود؟

یک بخش از برنامه‌هایی که در اروپا داشتیم و اشعار مولانا بود، که در آنجا هم اجرا خواهد شد. اما آهنگ «در خیال» که با شعری از مولانا و همراه با آواز استاد شجریان اجرا کرده بودیم و نیز اشعار سعدی و حافظ هم، به این برنامه اضافه شده، است.

برای اولین بار است که گروه شهناز در قونیه برنامه اجرا می‌کند؟

بله؛ در قونیه برای اولین بار است، ولی همین کنسرت سال گذشته در ایران و اخیرا در اروپا اجرای برنامه داشتند.

اگر نکته‌ی خاصی در مورد این برنامه هست بفرمایید؟

به هر حال ما خوشحال هستیم که در چنین مراسمی که سال‌هاست اجرا می‌شود و جای یک گروه بزرگ در آن همیشه خالی بود اجرای برنامه داریم. خوشحالم که برای اولین بار به همراه استاد شجریان در این مراسم شرکت می‌کنیم.

نکته‌ی آخر هم این‌که برنامه‌ریزی این کنسرت توسط شرکت «دل‌آواز» هست که برای ما باعث خوشحالی است

گروه موسیقی شمس به یاد «ندا آقاسلطان» و «سهراب اعرابی» نواخت

bydad — Tue, 10 Nov 2009 03:11:18 GMT

در شب ۷ نوامبر، گروه موسیقی شمس به سرپرستی کیخسرو پورناظری در ادامه تور آمریکایی خود در تالار هنر و موسیقی کالج ویرجینیای شمالی در حومه واشنگتن، به اجرای برنامه پرداخت. گروه شمس با وجود فراز و نشیب های فراوان در کارنامه خود، در این اجرا با سپردن کارها به دست جوانان شکل و شمایل دیگری یافته بود.برنامه طولانی گروه شمس در دو بخش تنظیم شده بود. در بخش نخست، «موسیقی عرفانی» ایران مبتنی بر تنبورنوازی و سازهای کوبه ای و بر اساس قطعات ساخته شده ارایه شد. در بخش دوم، قطعاتی نواخته و اجرا شد که از آن به عنوان «موسیقی ملی ایران» یاد شد. شاید مهمترین ویژگی کنسرت گروه شمس را در اجرای خود در شهر واشنگتن دی. سی. بتوان قطعه «برای آزادی» دانست که به عنوان قطعه پایانی اجرا شد. این قطعه به یاد «ندا آقاسلطان» و «سهراب اعرابی» از کشته شدگان حوادث پس از انتخابات اجرا شد که حال و هوای خاصی را در تالار برگزاری این کنسرت بوجود آورد و تشویق بسیار حضار را به همراه داشت.

نوازندگان گروه شمس در این اجرا عبارت بودند از: کیخسرو پورناظری (تار و تنبور)، نجمه تجدد(خواننده)، تهمورس پورناظری (آواز، تنبور، بربط)، سهراب پورناظری (آواز، تنبور، کمانچه، سه تار)، حمیدرضا تقوی (سنتور) ، حسین رضایینیا (دف، دهل)، شهاب پارنج (تنبک، دمام، کوزه، مالاکاس)، ندا خاکی (تنبور، همخوان)-(بی بی سی)

گفت‌وگو با مليحه سعيدي؛ نوازنده ساز قانون:قهر صدا و سيما با ساز تمامى ندارد

bydad — Mon, 09 Nov 2009 13:39:18 GMT

حتما شده که شما هم با افرادى برخورد کنيد که خستگى نمى‌شناسند. گويا هيچ‌وقت خوابشان نمى‌برد و با نشستن ميانه‌اى ندارند. بى‌قرارند و اين شايد گاهى يک نفر آرام را به هم بريزد. مليحه سعيدى از آن دسته بانوانى است که هرجا او را ببينيد نشانه‌هاى زيادى از تلاش و حرکت را در او خواهيد ديد.

مليحه سعيدى را از دو زاويه مى‌توان ديد. زنى که به تنهايى بار ساز قانون را بعداز انقلاب به دوش کشيده و در تمامى آثارش از آن استفاده کرده است و حالا علاوه بر کتاب‌هاى آموزشى قانون، شاگردان زيادى تربيت کرده است که مى‌توانند در ادامه مسير او به جاهاى خوبى برسانند قانون را. وجه ديگرى از شخصيت هنرى سعيدى پرداختن به احيا و شکوفايى موسيقى بانوان است. در روزهايى که امکان داشت صداى بانوان- با هر گرفت و گيري- به نحوى منتشر شود، او کنسرت‌هاى فراوانى داد و آثار متعددى را منتشر کرد که با استقبال عمومى هم مواجه شد. درواقع حرکت او در زمينه گسترش موسيقى بانوان منجر به همين اندک چيزى شد که حالا داريد گاهى به عنوان خبر در روزنامه‌ها مى‌خوانيد. اما او به تازگى اثرى منتشر کرده به نام «ريزه‌ميزه» که حرکت شايان توجهى است در موسيقى کودکان. اتکاى او به موسيقى ايرانى و خلق ملودى‌هايى کاملا ايرانى مى‌تواند راهگشاى خوبى براى روشمند کردن موسيقى ايرانى به کودکان باشد. به همين بهانه سراغ وى رفتيم و گفت‌وگويى کرديم که مى‌خوانيد.

شما درحال حاضر يکى از برجسته‌ترين نوازندگان قانون در کشورمان هستيد. باوجود اينکه اين ساز يک ساز کاملا ايرانى است چرا تاکنون و همچنان مهجور مانده است و به نسبت بقيه سازهايى که درحال احيا هستند، آنچنان که بايد و شايد در موسيقي، حضور ندارد؟

زمانى که من به هنرستان موسيقى راه پيدا کردم، قانون؛ ساز دوم محسوب مى‌شد و بالطبع خيلى طرفدار نداشت. خب طبيعى اين است که وقتى يک ساز به عنوان ساز دوم در هنرستان موسيقى مطرح باشد، به لحاظ اهميت هم جايگاه ديگر سازها را ندارد. علتش هم اين بود که رپرتوار موسيقى ايرانى در اين ساز وجود نداشت. يعنى نواهاى موسيقى ايرانى با تکنيک‌هاى عربى نواخته مى‌شد. استاد من، مهدى مفتاح بود که بعداز بازنشستگى و همزمان با تحصيل در آخرين سال تحصيل من در هنرستان، مسئوليت آموزش قانون را به من واگذار کردند. ساز اول من ويولن بود. ويولن ايرانى را نزد استاد تجويدى فرامى‌گرفتم و همين باعث شده بود از خودم بپرسم چرا نمى‌شود موسيقى ايرانى را با تکنيک‌هاى جديد روى ساز قانون پياده کرد. اين شد که هرچه از استاد تجويدى مى‌آموختم سعى مى‌کردم روى قانون پياده کنم. براى ورود به دانشگاه هم ويولن امتحان دادم وهم قانون. منتها قانونى که زدم با آنچه که موجود بود، تفاوت داشت. درواقع تلاش کرده بودم صداى سازم حال و هواى ايرانى داشته باشد. دکتر داريوش صفوت که رياست دپارتمان موسيقى را در آن سال‌ها به عهده داشت، بعداز شنيدن ساز من، پيشنهاد کردند که قانون را به عنوان ساز تخصصى در دانشگاه انتخاب کنم. خب شرايط خوبى بود که بتوانم روى اين ساز به شکل عملى و پژوهشى کار کنم. به هر حال مى‌دانيد که بعداز حمله اعراب به ايران، موسيقى دستخوش اتفاقات ناخوشايندى شد که لطمه‌هاى جبران‌ناپذيرى ديد. سازهايى مثل عود و قانون به دليل اينکه از لحاظ فيزيکى بزرگ بودند، نمى‌توانستند حضور اجتماعى داشته باشند و اگرهم حضورى بود، فقط دربارگاه خلفا و پادشاهان و حاکمان بود. در زمان صفويان و تيموريان هم که حکما بسيار قشرى بودند و موسيقيدان‌ها را تا حد گردن زدن آزار مى‌دادند. شما فکرش را بکنيد در يک چنين شرايطي، سازى مثل قانون در کجاى فرهنگ – به طور اخص موسيقى – قرار مى‌گيرد.

قدمت اين ساز به چه روزگارى برمى‌گردد؟

من در کتاب اولم عکس‌هايى آورده‌ام و نوشته‌ام که قدمت‌ساز قانون به دوره آشوريان برمى‌گردد که عکس‌ها نشان مى‌دهد، سازى بوده است ده‌سيمى که به گردن مى‌انداخته‌اند و مى‌نواختند. به مرور اين ساز تکامل پيدا کرده است و تا رسيده به اينجا که شکل ايرانى دارد منتها اين ايرانى شدن علاوه بر تکنيک‌هايى که من روى آن پياده کرده‌ام به تکامل والاى ساز هم بستگى دارد که همسرم مرحوم استاد ستوده سال‌ها تحقيق و پژوهش کرد و تغييرات زيادى روى آن اعمال کرد. همينطور پسرم که دارد اين مسير تکاملى را ادامه مى‌دهد. عرب‌ها به اين ساز؛ آلت آلاشور گفته‌اند و بعدهم قانون اسم برده شد. اين ساز حالت مرکزيت داشته و در کانون گروه قرار مى‌گرفته به همين دليل آن را قانون نامگذارى کردند و امروزه يونانى‌ها به آن کانون مى‌گويند. قانون در فرهنگ‌هاى مختلف حضور دارد و همچنان نواخته مى‌شود. اين ساز به همان دلايل تاريخى که گفتم قرن‌ها از حضور در اجتماع منع بوده و طبيعى است که به تدريج فراموش شده است. بعدهم از زمان مرحوم رحيم قانونى تکنيک‌هاى عربى وارد شد و اساتيد ما اين را قبول نمى‌کردند که يک ساز ايرانى با تکنيک‌هاى عربى نواخته شود و موردتوجه قرار بگيرد. نه مى‌شد زنگى زد، نه چهار مضرابي، نه پيش درآمدى و... .

اگر الان شما داريد تکنيک‌هاى جديدى روى اين ساز پياده مى‌کنيد به خاطر تغييراتى است که زنده‌ياد همسرتان روى قانون اعمال کرده است؟

نه. شايد رنگ و بوى جديد و ايرانى مربوط به تعويض و تغيير برخى قسمت‌هاى ساز باشد، اما بحث ما در ايرانى شدن نه يک سونوريته جديد، بلکه تکنيک‌هاى ايرانى است. اين ايرانى شدن که من از آن حرف زدم، تغيير در شيوه نوازندگى است. هر درسى که از دکتر صفوت با سه تار مى‌گرفتم، سعى مى‌کردم آن را روى قانون پياده کنم. به تدريج دريافتم که مى‌شود به شکل و روش‌هاى ايراني، قانون نواخت.

با اين وجود و به‌رغم تمام تلاش‌هايى که شما و همسرتان کرده‌ايد، به نظر مى‌رسد سليقه عمومى قانون را به عنوان يک ساز همه پسند نپذيرفته است؟

ببينيد اين چيزى که شما از آن تحت عنوان استقبال عمومى ياد مى‌کنيد، نيازمند گذشت زمان است آموزش اين ساز هنوز روش‌مند و ساختارمند نشده است، به غير از سه جلد کتابى که من به رشته تحرير درآورده‌ام، جهت متد، به دليل آشنايى من با پيانو به ذهنم رسيد که چگونه مى شود از انگشت‌هاى دست راست و چپ استفاده کرد که نواها و مضراب‌ها حجيم‌تر به نظر برسد. شروع کردم به تمرين و به تدريج ديدم که چقدر خوب مى‌شود اگر نوازنده‌اى بتواند اين تکنيک‌ها را روى قانون پياده کند. درواقع اين شناخت نيازمند زمان است. ازسوى ديگر شما بهتر مى‌دانيد که سازهاى ما به‌هيچ‌وجه به عموم مردم معرفى نمى‌شوند که آنها هم بخواهند به سمت يادگيرى آن بروند رسانه ملى ما وقتى با قهر با سازهاى ما برخورد مى‌کند و آنها را نشان نمى‌دهد، نتيجه‌اش اين مى‌شود که خانواده‌هاى ما هنگام رجوع به هنرستان براى ثبت نام فرزندانشان با مشکل انتخاب ساز روبه‌رو مى‌شوند. پس ما ناچار مى‌شويم ساز قانون را براى اولين بار به آنها نشان بدهيم و کمى هم بنوازيم شايد اولياى دانش‌آموزانى که مى‌خواهند فرزندانشان در هنرستان موسيقى ادامه تحصيل بدهند، از صدا و شکل و شمايل قانون خوششان بيايد و فرزندانشان را در اين زمينه مشغول به تحصيل کنند.

پس شما معتقديد که گذشت زمان مى‌تواند ساز قانون را وارد سليقه موسيقايى مردم، کند؟

حتما، شک نکنيد. مدت‌ها طول کشيده که من تجربه‌هايم را روى شاگردان مختلف امتحان کرده‌ام و فهميده‌ام که به تناسب گذشت زمان چه چيزى بايد به يک هنرجوى قانون آموخت. درواقع هر سال که مى‌گذرد بايد متدهاى جديدى به هنرجو آموخت که به تدريج بتواند اين تکنيک‌ها را بياموزد. اين شده که من شاگردان زيادى دارم که سال‌هاست نزد من آموزش ديده‌اند و با متدهاى من؛ حالا نوازنده‌هاى خوبى هستند. به همين دليل تصميم گرفته‌ام مجموعه‌اى از اجراهاى آنها را به زودى ضبط و منتشر کنم.

شايد يکى ديگر از دلايلى که موجب شده اين ساز در فرهنگ ما مهجور بماند، غلبه لحن و لهجه عربى و استفاده کشورهاى عربى و ترکيه از اين ساز است. درواقع با اين دلايل کسى کمتر مى‌تواند اين سونوريته را از آن فرهنگ ايرانى بداند.

بله به هر حال خيلى‌ها تحت تاثير همين عوامل از کنار زيبايى‌هاى صوتى اين ساز و قابليت‌هايش مى‌گذرند. اما خوشبختانه درحال حاضر باوجود نوازنده‌هاى خوش‌ذوق و فهيم جوانى که وجود دارند اين مسئله به تدريج رنگ خواهد باخت و ساز قانون وارد يک حوزه عمومى‌تر خواهد شد.

علاوه بر همه اينها ما رديفى هم روى اين ساز نداريم که افراد بخواهند به شکلى حرفه‌اى سراغ اين قضيه بروند؟

خوشبختانه من رديف ميرزا عبدالله که زنده‌ياد استاد برومند به ما آموخته‌اند را با ساز قانون زده‌ام و بخش‌هايى که در رديف ميرزا عبدالله به روايت برومند نبوده را از رديف‌هاى شهنازي، معروفي، کريمي، ‌صبا برداشته‌ام. چون آنچه که بسيارى مدعى‌اند رديف ميرزا عبدالله است، اين طور نيست و با آنچه که استاد برومند اجرا کرده است تفاوت دارد. من فتوکپى نت رديف ميرزا عبدالله را دارم که نشان مى‌دهد اين رديف با آنچه که زنده ياد برومند روايت کرده است، توفير دارد.

يعنى به نظر شما زنده‌ياد برومند در رديف ميرزا عبدالله تغييراتى داده‌اند؟

بله. به هر حال در هر دوره‌اى انسان‌ها دستخوش عوامل مختلفى هستند که اين عوامل سر راه بسيارى از کارها و تصميمات افراد تغييراتى ايجاد مى‌کند.

با اين اوصاف اسم رديف شما چه خواهد بود؟

رديف ميرزا عبدالله به روايت نورعلى برومند افزون بر ملحقاتى از روايت استادان شهنازي، معروفي، صبا و کريمى که براى قانون تنظيم و اجرا کرده‌ام. البته غيراز اين رديف يک کتاب متد و يک کتاب قطعات منتشر خواهم کرد.

بحث ديگر ما بى‌شک موسيقى بانوان است که شما در سال‌هاى پس از انقلاب نقش بسزايى در احيا و شکوفايى آن داشته‌ايد؟

آغاز فعاليت‌هاى من در سال 1367 با کنسرت سرکار خانم پريسا در کشورمان بود.

يعنى شما در سالن‌هاى بزرگ اجرا داشتيد؟

در ابتدا اينطور نبود. پارکينگ‌هاى بزرگ يا منازلى که پذيرايى بزرگى داشتند ازسوى علاقه‌مندان دراختيار ما قرار مى‌گرفت و همه با يک گروه متشکل از بانوان براى بانوان برنامه اجرا مى‌کرديم. صندلى کرايه مى‌کرديم، سن مى‌ساختيم و با يک صدابردارى معمولي، خلاصه يک کنسرت به انجام مى‌رسيد. به هر حال در چنين شرايطى کارمان را آغاز کرديم. بعدها وزارت ارشاد اعلام کرد که براى برگزارى کنسرت‌هاى بانوان مجوز رسمى مى‌دهد و ما هم شروع کرديم ازآنجا مجوز گرفتن و کنسرت‌ها و برنامه‌هاى بعدي. بعد با خانم پريسا تور اروپا را داشتيم که پيامدهاى بسيار خوبى داشت و کنسرت‌هاى موفقى را اجرا کرديم. در بازگشت به ايران به دليل مشغله زياد و مديريت هنرستان متاسفانه نتوانستم ديگر با خانم پريسا کار کنم. در ادامه با خانم‌ها پرى ملکي، حوروش خليلى و پرى زنگى همکارى کردم که تعدادى از آن همکارى‌ها به صورت رسمى درقالب آثارى مانند هزار آوا، نواى قريه، آواى روستا و آهوى وحشى منتشر شد. البته سال 68 من يک تکنوازى قانون هم منتشر کرده بودم. به ياد دارم وقتى آلبوم تکنوازى من منتشر شد بردم خدمت استاد پايور. ايشان خيلى خوشحال شدند و به من گفتند: «پدرجان به کارت ادامه بده و بدان حتما در اين کار موفق‌تر خواهى شد. حتى اگر شده مجانى کار کني، اين کار را ادامه بده» يار پنهان با صداى فاضل جمشيدى را بعدا کار کردم که موسسه سروش منتشر کرد و ازآنجايى که چنين موسساتى دغدغه بازگشت سرمايه ندارند به پخش و توزيع و روند استقبال مردم توجه نکرد و اين آلبوم هم نتوانست به حياتش ادامه بدهد. آلبوم‌هاى سفر عشق و غوغاى جان را با صداى آقاى مختاباد کار کردم. البته آلبومى هم با زنده‌ياد رضوى سروستانى دارم به نام نواى غربت که آن هم ناياب شده است.

شما به نحوى از فعاليت‌هايتان صحبت مى‌کنيد که گويا اصلا مشکلى در موسيقى بانوان، وجود ندارد؟

انگيزه اصلى من در طول اين سال‌ها معرفى ساز قانون به بهترين شکل است. به همين دليل هميشه با يک شوق و تلاش زايدالوصف کار کرده‌ام. البته بگويم که تلاش‌هاى مرحوم همسرم که رشته تحصيلى خودش- زبان و ادبيات فرانسه- را کنار گذاشت و به سمت سازسازى آمد را يکى ديگر از عواملى بدانم که من را در رسيدن به هدفم بسيار کمک کرد. اگرچه جنسيت در فرهنگ ما براى خانم‌ها موانعى ايجاد مى‌کند، اما برنامه‌ريزى و کار فراوان خودش مانعى است براى اين موانع. از طرفى ديگر پرسش من از اجتماع اين است که چرا بايد جنسيت ما خانم‌ها بايد موجب عقب‌راندنمان شود. خداوند همه را يکسان خلق کرده و به همه هوش و ذکاوت داده است. خدا در زندگى آدم‌ها، لحظات خاصى را قرار مى‌دهد که آدم بايد باهوش باشد و آنها را بگيرد. به همين دليل معتقدم کارهايى که انجام داده‌ام، مال من نيست، بلکه الهام اوست. يعنى خدا من را مامور کرده روى اين ساز کار کنم و به اين مسيرى بروم که امروز شاهدش هستيم. شعر و عشق و موسيقى در فضا پراکنده است. اگر ما طول موجمان را با طول امواج الهى يکى کنيم، موفق خواهيم شد. در غير اين صورت محال است که يکى کارش بگيرد. حتما ديديد افرادى را که تلاش‌هاى زيادى مى‌کنند براى رسيدن به چيزهاى مختلف، اما هرچه جلوتر مى‌روند، از مسير اصلى دور مى شوند. آدم باصداقت موفق مى‌شود.

يعنى معتقديد زندگى و معيشت‌تان را باصداقت و اخلاص مى‌گذرانيد؟

من از راه موسيقى درآمد شايانى کسب نکرده‌ام. کمااينکه هرچه درآوردم خرج کارهايم کرده‌ام. شايد باور نکنيد ما براى به سامان رساندن کارهاى تحقيقاتى تکميل ساز قانون، ماشين همسرم و پيانوى خودم را فروختيم تا بتوانيم سيم براى ساز بخريم و تحقيقاتمان را ادامه بدهيم. هيچ وقت دولت از من کوچک ترين حمايتى نکرد تا اين امر مهم را به سامان برسانم. هرچه درآمد کسب کرديم، خرج همان کرديم. من به کارم اعتقاد دارم؛ چون سازم ايرانى است و من عاشق ايرانم. مى‌خواهم اين ساز را اشاعه بدهم و توسط شاگردانم به مردم معرفى کنم. اين کار يک نفر نيست، اما من به تنهايى کار چند نفر را انجام داده‌ام. به اضافه اينکه من افراد خانواده‌ام را هم در خدمت اين کار گرفتم. اگر بخواهيد زندگى من را با مردم مقايسه کنيد، بايد اعتراف کنم از زندگى چيزى نفهميدم. شايد کسى باور نکند اما من در تمام عمرم تنها چهار بار به سينما رفته‌ام. آيا بلد نبودم؟ يا دوست نداشتم؟ چرا اينطور نبوده، من هم دوست داشتم مثل عموم مردم گاهى تفريح کنم، اما مدام مشغول تحقيق و کار بودم. دست يافتن به چيزهاى بزرگ احتياج به گذشت‌هاى بزرگ و تلاش‌هاى بزرگ‌تر دارد. الان کارى که ما روى کتاب قانون کرده‌ايم و نتيجه‌اش 1500 و 1600 صفحه است سال‌هاى طولانى از عمر ما را با خود برده است. مثل اين است که شما با دست خالى و بدون داشتن يک دانه گندم بخواهيد يک مزرعه گندم به بار بياوريد. حالا ببينيد يک نفر چگونه به تنهايى مى‌تواند چنين کارى بکند. اما من چون به کارم اعتقاد داشتم و مى‌دانستم خدا اين وظيفه را به عهده من گذاشته است از هيچ تلاشى فروگذار نکردم.

هفته گذشته آلبومى به آهنگسازى شما با صداى حميد جبلى منتشر شد که حرکتى است در معرفى موسيقى ايرانى به کودکان. چطور شد که به سمت ساخت موسيقى براى کودکان رفتيد؟

در چهاردهمين جشنواره موسيقى صداوسيما در يک نشست صميمانه به واسطه آقاى سليمانيان با جناب آقاى رحماندوست آشنا شدم. آشنايى در آن جلسه و معارفه ما به يکديگر موجب شد که ايشان علاقه‌مندى خودشان را نسبت به انجام يک کار مشترک با کيفيت ابراز کنند. من هم موافقت خودم را اعلام کردم و ايشان 67 قطعه شعر به من سپردند. بعداز مدتى به اين نتيجه رسيدم که براساس بعضى از گوشه‌هاى دستگاه ماهور و آواز بيات و اصفهان قطعاتى را بسازم و خوشبختانه هرکس آن را شنيده ابراز رضايت کرده است. منتها من در ابتداى هر قطعه يک مقدمه با تکنوازى گنجانده بودم که متاسفانه شرکت سروش آنها را از آلبوم حذف کرده است. اين بى‌سليقگى در چاپ سى دى هم قسمتى از کيفيت کار ما را پايين آورد. چون من يک اينسرت با بيوگرافى و يادداشت در اين خصوص تهيه کرده بودم که بازهم توسط شرکت سروش ناديده گرفته شد و سى دى در يک پاکت به بازار عرضه شد.(حیات نو 5/8/88- محمود توسليان)